اصفهك، روستايي كه هست...

طرح مرمت و باززنده سازی روستای تاریخی اصفهک
مهندسان مشاور عمارت خورشید

...

اصفهك روستايي است تاريخي در ٣٥ كيلومتري شرقي شهر طبس كه در جريان زمين لرزه روز ٢٥ شهريور ١٣٥٧ به شدت آسيب ديد. با كشته شدن بيش از ٨٠ نفر از ساكنان، روستاي تاريخي كه براي سده ها محل سكونت بود، متروكه گشته و به تدريج خالي از سكنه شد، بگونه اي كه حدود ٥ سال پس از زلزله، تقريبا نشاني از سكونت در روستا به چشم نمي خورد. در پي اقدامات بازسازي پس از حادثه كه بلافاصله پس از زلزله شروع شده بود، بازماندگان در خانه هايي كه جهت اسكان موقت احداث شده بود، مستقر شدند. به تدريج و با ساخت روستاي ساكنان به بخش نوساز كه عمدتا واحدهايي حياط دار بوده و با سبكي متفاوت از الگوي خانه هاي بومي ساخته مي شدند، نقل مكان كردند.
با متروكه شدن روستاي تاريخي، فرآيند فرسايش و تخريب آن كه در معرض عوامل طبيعي و انساني قرار داشت، شدت يافت، بگونه اي كه در بازه اي ٣٥ ساله تاثير فرسايش بر ابنيه خشتي روستا، به مراتب بيشتر از تخريب ناشي از زمين لرزه بود.
ساختار منحصربفرد معماري روستا از يك سو و منظر طبيعي جالب توجه بافت در كنار تمام خاطرات شيرين زندگي در روستا، از عواملي بود كه ايده بازگشت به روستاي تاريخي و مرمت آن را ايجاد كرد. با شكل گيري ايده مرمت در ذهن جوانان روستا، نخستين اقدامات بازسازي شامل نقشه برداری، محله بندی و برداشت گذرهای روستا در خلال سالهاي ٩٢-١٣٩١ انجام شد.
در اوايل سال ١٣٩٣ و در پي بازديد اتفاقي مهندس فرامرز پارسي (يكي از متخصصان مرمت كشور) از بافت روستايي و آشنايي با اقدامات صورت گرفته در آن، آهنگ فرآيند مرمت و بازسازي روستا شدت گرفت. در طول ٢ سال آتي و با همت وي، بيش از چهار گروه دانشجويي با حضور در روستا، به تکمیل اسناد مطالعاتی و تهیه نقشه های وضع موجود و طرح مرمت پرداختند. نتيجه اين امر، تهيه نقشه هاي وضع موجود بيش از ٤٠ بنا و آماده سازي نقشه هاي مرمت و معماري بيش از ١٥ بنا و آموزش فنی جوانان روستاست که با پشتیبانی علمی و فنی مهندسان مشاور عمارت خورشید تهیه شده است.
نتیجه این اقدامات، بهره گیری از امکانات روز مرمت و مشاركت ساكنان روستا در فرآيند بازسازي واحدهاي مسكوني با رويكرد به اقامتگاه بوم گردي اصفهك است. امروزه، بيش از ١٠ نفر از جوانان روستا، در مراحل مرمت واحدهاي مسكوني آموزش ديده و اقدامات بازسازي را زير نظر مرمت گران متخصص انجام مي دهند. تجديد بناي حمام و مرمت مسجد قديمي و مقبره هاي خانوادگي مجاور آن، خانه ساباط و خانه دو صفه در كنار بازسازي بخش هايي از جداره هاي خشتي روستا تنها بخشي از اقداماتي است كه تاكنون صورت گرفته است. اقداماتي كه همه و همه با همكاري و مشاركت اهالي روستا و به دست آنان صورت گرفته است. مرمتي كه هنوز در روستا ادامه دارد...
بر اساس پيش بيني هاي صورت گرفته، در پايان سال ١٣٩٥، مرمت چهار خانه روستا به همراه ساختمان هيئت (رستوران) و احياي حمام كوچك (قديمي) تكميل خواهد شد.