اصفهك، روستایی كه هست...

طرح مرمت و باززنده سازی روستای تاریخی اصفهک
مهندسان مشاور عمارت خورشید

...

اصفهك روستایی است تاریخی در ٣٥ كیلومتری شرقی شهر طبس كه در جریان زمین لرزه روز ٢٥ شهریور ١٣٥٧ به شدت آسیب دید. با كشته شدن بیش از ٨٠ نفر از ساكنان، روستای تاریخی كه برای سده ها محل سكونت بود، متروكه گشته و به تدریج خالی از سكنه شد، بگونه ای كه حدود ٥ سال پس از زلزله، تقریبا نشانی از سكونت در روستا به چشم نمی خورد. در پی اقدامات بازسازی پس از حادثه كه بلافاصله پس از زلزله شروع شده بود، بازماندگان در خانه هایی كه جهت اسكان موقت احداث شده بود، مستقر شدند. به تدریج و با ساخت روستای ساكنان به بخش نوساز كه عمدتا واحدهایی حیاط دار بوده و با سبكی متفاوت از الگوی خانه های بومی ساخته می شدند، نقل مكان كردند.
با متروكه شدن روستای تاریخی، فرآیند فرسایش و تخریب آن كه در معرض عوامل طبیعی و انسانی قرار داشت، شدت یافت، بگونه ای كه در بازه ای ٣٥ ساله تاثیر فرسایش بر ابنیه خشتی روستا، به مراتب بیشتر از تخریب ناشی از زمین لرزه بود.
ساختار منحصربفرد معماری روستا از یك سو و منظر طبیعی جالب توجه بافت در كنار تمام خاطرات شیرین زندگی در روستا، از عواملی بود كه ایده بازگشت به روستای تاریخی و مرمت آن را ایجاد كرد. با شكل گیری ایده مرمت در ذهن جوانان روستا، نخستین اقدامات بازسازی شامل نقشه برداری، محله بندی و برداشت گذرهای روستا در خلال سالهای ٩٢-١٣٩١ انجام شد.
در اوایل سال ١٣٩٣ و در پی بازدید اتفاقی مهندس فرامرز پارسی (یكی از متخصصان مرمت كشور) از بافت روستایی و آشنایی با اقدامات صورت گرفته در آن، آهنگ فرآیند مرمت و بازسازی روستا شدت گرفت. در طول ٢ سال آتی و با همت وی، بیش از چهار گروه دانشجویی با حضور در روستا، به تکمیل اسناد مطالعاتی و تهیه نقشه های وضع موجود و طرح مرمت پرداختند. نتیجه این امر، تهیه نقشه های وضع موجود بیش از ٤٠ بنا و آماده سازی نقشه های مرمت و معماری بیش از ١٥ بنا و آموزش فنی جوانان روستاست که با پشتیبانی علمی و فنی مهندسان مشاور عمارت خورشید تهیه شده است.
نتیجه این اقدامات، بهره گیری از امکانات روز مرمت و مشاركت ساكنان روستا در فرآیند بازسازی واحدهای مسكونی با رویكرد به اقامتگاه بوم گردی اصفهك است. امروزه، بیش از ١٠ نفر از جوانان روستا، در مراحل مرمت واحدهای مسكونی آموزش دیده و اقدامات بازسازی را زیر نظر مرمت گران متخصص انجام می دهند. تجدید بنای حمام و مرمت مسجد قدیمی و مقبره های خانوادگی مجاور آن، خانه ساباط و خانه دو صفه در كنار بازسازی بخش هایی از جداره های خشتی روستا تنها بخشی از اقداماتی است كه تاكنون صورت گرفته است. اقداماتی كه همه و همه با همكاری و مشاركت اهالی روستا و به دست آنان صورت گرفته است. مرمتی كه هنوز در روستا ادامه دارد...